Lopen is misschien wel de eenvoudigste manier om weer bij jezelf te komen. Geen uitrusting nodig, geen aanmelding, alleen een paar goede schoenen en de wil om naar buiten te gaan. Het haalt je direct uit het stramien van het dagelijks leven. Op de kaart van Gofinestera vind je daarom ook routes. Meestal zijn dat wandelroutes, af en toe een autoroute, en in de toekomst wellicht ook fietsroutes.

Elke route brengt je langs iets bijzonders. Soms is dat vooral natuur, dan weer een enkele krachtplek en regelmatig een hele reeks ervan. Sommige routes volgen eeuwenoude pelgrimspaden, langs kapelletjes, kerken en kathedralen. Wat de route ook is, het doel blijft hetzelfde: je dichter bij de natuur brengen, en dichter bij jezelf.

De tochten die je bij Gofinestera vindt

Grofweg vind je drie soorten tochten. Dagtochten en dagwandelingen zijn er om zonder veel voorbereiding op pad te gaan, vaak een rondwandeling langs een of meerdere krachtplekken. Meerdaagse wandelingen gaan verder, langeafstandswandelingen die meestal de vorm hebben van een pelgrimstocht, met onderweg vaak bijzondere plekken als kapellen en kathedralen. Auto- en fietsroutes, tot slot, zijn er vooral om van krachtplek naar krachtplek te reizen, voor wie liever rijdt of grotere afstanden wil overbruggen.

Elke soort tocht vraagt om een eigen voorbereiding. Verderop in dit verhaal gaan we daar dieper op in.

Bij elke route vind je de lengte, de hoogteverschillen, het soort ondergrond. Zo kun je vooraf inschatten of een tocht bij je conditie past, ook als je liever een rustiger tempo aanhoudt of met een kinderwagen op pad gaat.

Waarom lopen je goed doet

De gezondheidswinst van wandelen is goed onderzocht. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert volwassenen minstens honderdvijftig minuten per week matig intensief te bewegen, zoals wandelen, verspreid over meerdere dagen. Wie langer, vaker of intensiever beweegt, boekt nog meer gezondheidswinst. Regelmatig wandelen wordt gekoppeld aan een lager risico op hart- en vaatziekten, een betere bloeddruk en een sterker immuunsysteem.

Ook voor de geest doet lopen iets bijzonders. Onderzoekers van Stanford University ontdekten dat mensen creatievere ideeën bedenken tijdens het wandelen dan tijdens het zitten, ongeacht of ze binnen of buiten liepen. Het effect hield zelfs nog even aan nadat de deelnemers weer waren gaan zitten. Een mogelijke verklaring ligt in het ritme zelf. De herhaalde, voorspelbare beweging van het lopen brengt je in een soort cadans, waarin gedachten vrijer gaan stromen en het hoofd geleidelijk leegloopt.

Natuur als medicijn: het voorbeeld van Schotland

Op de Schotse Shetlandeilanden kunnen huisartsen sinds 2018 natuur voorschrijven, naast of in plaats van medicijnen. Het initiatief, opgezet door NHS Shetland samen met RSPB Scotland, geeft artsen een kalender met seizoensgebonden suggesties die ze aan patiënten meegeven, van het voeren van tuinvogels tot een strandwandeling.

De aanpak bleek zo succesvol dat driekwart van de deelnemende patiënten er baat bij zei te hebben, en negen op de tien betrokken zorgverleners aangaf de aanpak te willen voortzetten. Inmiddels wordt natuur voorschrijven ook toegepast in Edinburgh, op de Orkney-eilanden en in Argyll and Bute. De achterliggende gedachte is eenvoudig. Tijd in de natuur verlaagt aantoonbaar bloeddruk en stresshormonen, en verbetert stemming en concentratie. Precies dat is ook waar Gofinestera op inzet, alleen dan niet op doktersvoorschrift, maar op eigen initiatief.

Pelgrimeren: een eeuwenoude gewoonte

Mensen lopen al eeuwenlang naar bijzondere plekken, om uiteenlopende redenen. Sommigen deden dat uit religieuze overtuiging, om een gelofte in te lossen of boete te doen. Anderen liepen simpelweg om zich, ver van huis, voor een tijd in een geheel andere omgeving te bevinden.

De pelgrimsroute naar Santiago de Compostela in Spanje is er het bekendste voorbeeld van. Al vanaf de negende eeuw trokken pelgrims naar het graf van de apostel Jacobus, en in de late Middeleeuwen gold de tocht als een van de drie grote pelgrimages van het christendom, naast Rome en Jeruzalem. Na eeuwen van neergang groeide de belangstelling vanaf de jaren tachtig van de twintigste eeuw weer aan. Sinds 1993 staat het Spaanse deel van de route op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, sinds 1998 ook de Franse routes ernaartoe.

Onderweg ontvingen pelgrims van oudsher onderdak en verzorging, en droegen ze een schelp als teken van hun tocht, symbool van de vele wegen die in Santiago samenkomen. Wie de tocht voltooit, ontvangt in Santiago nog altijd een certificaat, de Compostela. Voor veel hedendaagse wandelaars telt dat certificaat minder zwaar dan de weg ernaartoe. De fysieke uitdaging, de rust, en de tijd om na te denken blijken voor velen minstens zo waardevol als de religieuze betekenis ooit was.

Je voorbereiden, welke tocht je ook kiest

Voor iedere tocht geldt: bereid je thuis goed voor. Zorg voor een kaart, een opgeladen telefoon, geschikte uitrusting en, bij meerdaagse tochten, een overnachtingsplek. Neem een schriftje mee als je onderweg wilt schrijven, en neem vooral ook ruimte mee voor verwondering.

Bedenk van tevoren wat je wilt van deze tocht en met welke intentie je op pad gaat. Ga je gewoon wandelen, of maak je er een echte Gofinestera-tocht van, met ruimte voor meditatie onderweg? Beide kan, zolang je het voor jezelf helder hebt.

Bedenk ook of je alleen gaat of samen met iemand anders. Allebei kan een prachtige tocht opleveren, maar vraagt een net iets andere intentie. Alleen lopen geeft meer ruimte voor stilte en voor jezelf. Samen lopen voegt er een gedeelde ervaring aan toe, en vaak ook het gesprek dat vanzelf ontstaat door het ritme van het lopen.

Laat, zeker bij een langere of solo tocht, iemand thuis weten welke route je loopt en wanneer je verwacht aan te komen. Een klein gebaar, maar het geeft rust, voor jezelf en voor wie op je wacht.

Kleed je op het weer, en doe prettige, ingelopen schoenen aan. Regen hoeft geen spelbreker te zijn. Kijk eens hoe mooi natgeregende bladeren glanzen, en hoe fris de lucht na een bui ruikt. Ook regen hoort erbij, en is op zijn eigen manier mooi.

Neem voldoende eten en drinken mee. Onderschat jezelf niet, maar overschat jezelf vooral ook niet. Kijk van tevoren goed naar de zwaarte van de tocht, en stem die af op je eigen conditie. Controleer jezelf 's avonds na het lopen op teken, zeker na een wandeling door bos, duin of hoog gras. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu adviseert daarbij vooral goed te kijken in liezen, oksels en achter de oren, plekken die je zelf soms lastig kunt zien.

Onderweg: mediteren op je eigen manier

Er is geen vast recept voor hoe je een Gofinestera-tocht energetisch beleeft. Wel kun je de dag starten met een grondingsoefening, en voelen wat je intentie voor die dag is. Kom je onderweg een krachtplek, die op de site staat en waar een oefening bij staat? Doe die dan, maar vooral op je eigen manier en op je eigen tempo.

Volg vooral je intuïtie. Heb je zin om tegen een boom te leunen, of iets warms uit een thermoskan te drinken, doe dat dan gewoon. Word je ergens naar een plekje getrokken, volg dit dan. Staar naar de volken, voel de wind, ruik de geuren en geniet. Wil je je ogen even dichtdoen voor een dutje, of juist voor een meditatie? Heerlijk, vooral doen. Voel en volg de beweging, de cadans, de vrijheid, en het besef dat deze tocht van jou is en dat je jezelf hiermee iets moois geeft.

De oefeningen die je onderweg tegenkomt, kun je altijd schriftelijk doen of als audio beluisteren, wat op dat moment het beste bij je past.

Onderweg kom je soms langs plekken die nog volop in gebruik zijn, een kerk tijdens een dienst, een kapel waar net iemand een kaarsje opsteekt. Wees dan vooral gast. Loop stil naar binnen, laat de plek zoals je hem aantrof, en laat dieren en broedende vogels met rust waar je die tegenkomt.

Als het tegenzit

Soms zit een tocht tegen. Je krijgt blaren, het weer valt tegen, of je bent simpelweg moe. Dat hoort erbij, en je komt er altijd weer doorheen. Een lastig moment onderweg zegt niets over de tocht als geheel, en... Soms is precies dat het moment waarop je het meeste leert.

Dagtochten: dieper de diepte in

Een dagtocht vraagt minder voorbereiding dan een meerdaagse tocht, en dat geeft je vaak juist de ruimte om energetisch wat dieper te gaan. Waar mogelijk geven we per tocht tips over wat je waar kunt doen. Ook kun je op een bankje een van de oefeningen uit de ‘mediahub’ doen. Blader daar gerust doorheen. Je vindt er een ruime bibliotheek aan oefeningen, over tal van onderwerpen: gronden, vertrouwen, zijn, overgave, loslaten, het loslaten van denken. Er zijn zo’n 50 oefeningen. En misschien heb je ze niet nodig en heb je helemaal je eigen manier.

Sluit de tocht altijd bewust af. Haal de wandeling met haar plekken nog eens voor de geest, en voel wat het je heeft gebracht. Neem dat gevoel zorgvuldig in je op, zodat je het mee kunt nemen in je dagelijks leven.

Meerdaagse tochten: vrijheid in het lopen

Bij een meerdaagse tocht zul je waarschijnlijk niet iedere dag even intensief meditaties doen, en dat is prima. Het lopen doet z’n werk toch wel. Ga wel regelmatig even ‘naar binnen’. En kijk af en toe in de mediahub naar wat op dat moment bij je past. Begin elke dag met een moment van stilstaan en gronden, en laat verder vooral de vrijheid van het lopen zijn werk doen.

Wees je onderweg regelmatig bewust van hoe het met je gaat, zonder erover te gaan piekeren. Geniet vooral. En als je onderweg tegen moeilijkheden aanloopt, kijk dan eens of je die herkent uit je dagelijks leven. De weg zelf blijkt vaak een spiegel voor wat er verder in je leven speelt.

Bronnen

Gezondheidsraad, 'Beweegrichtlijnen 2017', gezondheidsraad.nl

Oppezzo M., Schwartz D.L., 'Give Your Ideas Some Legs: The Positive Effect of Walking on Creative Thinking', Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 2014, apa.org

Stanford University, 'Stanford study finds walking improves creativity', news.stanford.edu

UNESCO World Heritage Centre, 'Routes of Santiago de Compostela in France' en 'Camino de Santiago de Compostela: Camino Frances and Routes of Northern Spain', whc.unesco.org

NatureScot, 'NHS Orkney roll out Nature Prescriptions following success in Shetland and Edinburgh', nature.scot

CNN, 'UK doctors are prescribing nature to patients', edition.cnn.com

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), 'Tekenbeten' en 'In het groen geweest? Doe een tekencheck!', rivm.nl