Fontaine de Jouvence

De Fontaine de Jouvence ligt in het gehucht Les Landelles, in de gemeente Saint-Malon-sur-Mel, midden in het bos van Paimpont. Ondanks zijn legendarische faam is de plek zelf bescheiden: een rond waterbekken dat bijna helemaal omzoomd wordt door paars leisteen, verscholen in een kleine open plek tussen dennen, brem en wilde struiken, niet ver van het megaliet Tombeau de Merlin. Ook andere sagenrijke plekken in het bos liggen op wandelafstand, zoals de Fontaine de Barenton, de Val sans Retour en het Château de Comper, stuk voor stuk onderdeel van het bredere netwerk van Arthurlegendes rond Brocéliande.

 

Het verhaal van de bron begint bescheiden: ooit was het gewoon een drinkwaterbron, plaatselijk bekend als de "Fontaine des Landelles". De wending naar het legendarische kwam er begin 19e eeuw, toen Jean Côme Damien Poignand, een oudheidkundige en magistraat uit de streek van Montfort met een grote belangstelling voor Romeinse en Keltische overblijfselen, de bron in 1820 identificeerde als de mythische Bron van de Eeuwige Jeugd, in het kader van zijn oudheidkundig onderzoek. In zijn geschriften beschreef Poignand hoe de plek er volgens hem ooit had uitgezien: enorme stenen, een trap uitgehakt in de rots, en hij bracht het geheel in verband met een vermeend druïdisch ritueel. Het was een indrukwekkend beeld, maar een dat historici en latere bezoekers, onder wie de schrijver Félix Bellamy in zijn studie over het bos uit 1896, maar moeilijk konden rijmen met het eenvoudige waterputje dat ze daadwerkelijk aantroffen. Toch groeide de bron vanaf het midden van de 19e eeuw uit tot een echte publiekstrekker: ze dook op in vroege reisgidsen en trok grote aantallen bezoekers. De officiële bescherming van de plek kwam pas later, na aandringen van Alphonse Barbot, afgevaardigde voor Ille-et-Vilaine. Zijn inspanningen leidden tot een ministerieel besluit van 6 november 1934, waarmee de bron samen met het Tombeau de Merlin onder bescherming werd geplaatst, onder de naam "Fontaine de la Fée Viviane". De bron bleef de hele 20e eeuw door een geliefde bestemming, tot de belangstelling tegen het einde van de jaren 1980 begon af te nemen.

 

Drie verhalen worden steevast met deze specifieke bron in verband gebracht. Het oudste wat betreft de setting is een vermeende druïdische ceremonie, die haar oorsprong vindt in de romantische oudheidkunde van de 19e eeuw: op de zomerzonnewende zouden pasgeborenen van dat jaar voor de priesters zijn gebracht en in de bron gewassen, waarna ze werden ingeschreven in een register genaamd de "Marith". Kinderen die net na de zonnewende geboren waren, moesten wachten tot de volgende ceremonie om ingeschreven te worden, en aan dat uitstel zou het geloof zijn ontstaan dat de bron mensen jonger kan maken. Een tweede legende, uit de christelijke periode, vertelt over een monnik die dagelijks naar de bron kwam om te bidden, en die daarbij steeds op dezelfde plek knielde. De grond zou nog altijd de afdruk van zijn knieën dragen, en er groeit tot op de dag van vandaag geen gras op die plek. Het derde verhaal komt voort uit de Arthurtraditie van het bos: het vertelt hoe Viviane, beschermster van Merlijn en jaloerse rivale van de tovenares Morgane, hem betoverde en meelokte naar juist deze bron, in het hart van het woud.

 

Om bij de Fontaine de Jouvence te komen, parkeren bezoekers op een parkeerplaats bij het gehucht Les Landelles, dichtbij het Tombeau de Merlin, net naast de weg tussen Paimpont en Saint-Malon-sur-Mel. Vandaar is het een wandeling van enkele honderden meters over een onverhard bos- en heidepad. Het terrein is natuurlijk en oneffen, met boomwortels onderweg en zonder verlichting of verharding, dus stevig schoeisel is aan te raden. De plek zelf is gratis toegankelijk en er is geen gids of speciale uitrusting nodig. Omdat het er tijdens de zomervakantie druk kan zijn, is een bezoek vroeg in de ochtend of laat in de middag de beste keuze voor wie op zoek is naar wat rust. Voor verdere vragen kan het Office de Tourisme de Brocéliande in Paimpont altijd uitkomst bieden.