Lopen is misschien wel de eenvoudigste manier om weer bij jezelf te komen. Geen uitrusting nodig, geen aanmelding, alleen een paar goede schoenen en de wil om naar buiten te gaan. Het haalt je direct uit het stramien van het dagelijks leven. Op de kaart van Gofinestera vind je daarom ook routes. Meestal zijn dat wandelroutes, af en toe een autoroute, en in de toekomst wellicht ook fietsroutes.

Elke route brengt je langs iets bijzonders. Soms is dat vooral natuur, dan weer een enkele krachtplek en regelmatig een hele reeks ervan. Sommige routes volgen eeuwenoude pelgrimspaden, langs kapelletjes, kerken en kathedralen. Wat de route ook is, het doel blijft hetzelfde: je dichter bij de natuur brengen, en dichter bij jezelf.

Op zoek naar de praktische kant, zoals wat je meeneemt en hoe je je voorbereidt? Die vind je op de pagina Praktisch op pad: voorbereiden en meenemen.

De tochten die je bij Gofinestera vindt

Grofweg vind je drie soorten tochten. Dagtochten en dagwandelingen zijn er om zonder veel voorbereiding op pad te gaan, vaak een rondwandeling langs een of meerdere krachtplekken. Meerdaagse wandelingen gaan verder, langeafstandswandelingen die meestal de vorm hebben van een pelgrimstocht, met onderweg vaak bijzondere plekken als kapellen en kathedralen. Auto- en fietsroutes, tot slot, zijn er vooral om van krachtplek naar krachtplek te reizen, voor wie liever rijdt of grotere afstanden wil overbruggen.

Elke soort tocht vraagt om een eigen voorbereiding. Daar gaan we dieper op in op de pagina Praktisch op pad: voorbereiden en meenemen.

Bij elke route vind je de lengte, de hoogteverschillen, het soort ondergrond. Zo kun je vooraf inschatten of een tocht bij je conditie past, ook als je liever een rustiger tempo aanhoudt of met een kinderwagen op pad gaat.

En als je gewoon zin hebt om te wandelen? Prima natuurlijk. Je hoeft niet overal te mediteren en te ‘voelen’. Alle routes zijn gegarandeerd landschappelijk ook gewoon mooi. En je kunt ook afwisselen: flink doorstappen en dan weer even ‘naar binnen’, terwijl je ‘in het veld’ zit. Soms is een route 15-20 kilometer. Je redt het dan ook niet als je alleen maar slentert. Doe waar je behoefte aan hebt, anders werkt het ook niet!

Waarom lopen je goed doet

De gezondheidswinst van wandelen is goed onderzocht. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert volwassenen minstens honderdvijftig minuten per week matig intensief te bewegen, zoals wandelen, verspreid over meerdere dagen. Wie langer, vaker of intensiever beweegt, boekt nog meer gezondheidswinst. Regelmatig wandelen wordt gekoppeld aan een lager risico op hart- en vaatziekten, een betere bloeddruk en een sterker immuunsysteem.

Ook voor de geest doet lopen iets bijzonders. Onderzoekers van Stanford University ontdekten dat mensen creatievere ideeën bedenken tijdens het wandelen dan tijdens het zitten, ongeacht of ze binnen of buiten liepen. Het effect hield zelfs nog even aan nadat de deelnemers weer waren gaan zitten. Een mogelijke verklaring ligt in het ritme zelf. De herhaalde, voorspelbare beweging van het lopen brengt je in een soort cadans, waarin gedachten vrijer gaan stromen en het hoofd geleidelijk leegloopt.

Natuur als medicijn: het voorbeeld van Schotland

Op de Schotse Shetlandeilanden kunnen huisartsen sinds 2018 natuur voorschrijven, naast of in plaats van medicijnen. Het initiatief, opgezet door NHS Shetland samen met RSPB Scotland, geeft artsen een kalender met seizoensgebonden suggesties die ze aan patiënten meegeven, van het voeren van tuinvogels tot een strandwandeling.

De aanpak bleek zo succesvol dat driekwart van de deelnemende patiënten er baat bij zei te hebben, en negen op de tien betrokken zorgverleners aangaf de aanpak te willen voortzetten. Inmiddels wordt natuur voorschrijven ook toegepast in Edinburgh, op de Orkney-eilanden en in Argyll and Bute. De achterliggende gedachte is eenvoudig. Tijd in de natuur verlaagt aantoonbaar bloeddruk en stresshormonen, en verbetert stemming en concentratie. Precies dat is ook waar Gofinestera op inzet, alleen dan niet op doktersvoorschrift, maar op eigen initiatief.

Pelgrimeren: een eeuwenoude gewoonte

Mensen lopen al eeuwenlang, waarschijnlijk al wel duizenden jaren, naar bijzondere plekken, om uiteenlopende redenen. Sommigen deden dat uit religieuze overtuiging, om een gelofte in te lossen of boete te doen. Anderen liepen simpelweg om zich, ver van huis, voor een tijd in een geheel andere omgeving te bevinden.

De pelgrimsroute naar Santiago de Compostela in Spanje is er het bekendste voorbeeld van. Al vanaf de negende eeuw trokken pelgrims naar het graf van de apostel Jacobus, en in de late Middeleeuwen gold de tocht als een van de drie grote pelgrimages van het christendom, naast Rome en Jeruzalem. Na eeuwen van neergang groeide de belangstelling vanaf de jaren tachtig van de twintigste eeuw weer aan. Sinds 1993 staat het Spaanse deel van de route op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, sinds 1998 ook de Franse routes ernaartoe.

Onderweg ontvingen pelgrims van oudsher onderdak en verzorging, en droegen ze een schelp als teken van hun tocht, symbool van de vele wegen die in Santiago samenkomen. Wie de tocht voltooit, ontvangt in Santiago nog altijd een certificaat, de Compostela. Voor veel hedendaagse wandelaars telt dat certificaat minder zwaar dan de weg ernaartoe. De fysieke uitdaging, de rust, en de tijd om na te denken blijken voor velen minstens zo waardevol als de religieuze betekenis ooit was.

Overal ter wereld zijn pelgrimsroutes te vinden, vaak naar een heilige plek. Denk aan kerken, tempels, bronnetjes of waar bijvoorbeeld een Mariaverschijning is geweest. Op Gofinestera vind je verschillende pelgrimsroutes.

Je voorbereiden, welke tocht je ook kiest

Voor iedere tocht geldt: bereid je thuis goed voor. Zorg voor een kaart, een opgeladen telefoon, geschikte uitrusting en, bij meerdaagse tochten, een overnachtingsplek. Neem een schriftje mee als je onderweg wilt schrijven, en neem vooral ook ruimte mee voor verwondering.

Wat wil je van deze tocht?

Bedenk van tevoren wat je wilt van deze tocht en met welke intentie je op pad gaat. Ga je gewoon wandelen, of maak je er een echte Gofinestera-tocht van, met ruimte voor meditatie onderweg? Beide kan, zolang je het voor jezelf helder hebt.

Alleen of samen

Bedenk ook of je alleen gaat of samen met iemand anders. Allebei kan een prachtige tocht opleveren, maar vraagt een net iets andere intentie. Alleen lopen geeft meer ruimte voor stilte en voor jezelf. Samen lopen voegt er een gedeelde ervaring aan toe, en vaak ook het gesprek dat vanzelf ontstaat door het ritme van het lopen.

Laat iemand weten waar je bent

Laat, zeker bij een langere of solo tocht, iemand thuis weten welke route je loopt en wanneer je verwacht aan te komen. Een klein gebaar, maar het geeft rust, voor jezelf en voor wie op je wacht.

Weer en schoenen

Kleed je op het weer, en doe prettige, ingelopen schoenen aan. Regen hoeft geen spelbreker te zijn. Kijk eens hoe mooi natgeregende bladeren glanzen, en hoe fris de lucht na een bui ruikt. Ook regen hoort erbij, en is op zijn eigen manier mooi.

Hitte, onweer en daglicht

Kijk vooraf naar de weersverwachting en naar hoe laat de zon ondergaat. Begin bij hitte vroeg, neem extra water mee en draag een pet of hoed. Blijf bij onweer uit open terrein en schuil niet onder een alleenstaande boom. In warme, droge gebieden kan in de zomer bosbrandgevaar zijn: kijk of er lokale waarschuwingen zijn en gebruik geen open vuur.

Eten, drinken en conditie

Neem voldoende eten en drinken mee. Onderschat jezelf niet, maar overschat jezelf vooral ook niet. Kijk van tevoren goed naar de zwaarte van de tocht, en stem die af op je eigen conditie.

Bouw je conditie op

Ben je niet gewend aan lange afstanden? Begin dan met korte wandelingen en bouw de afstand geleidelijk op. Oefen het liefst op een soortgelijk terrein als je tocht, en bij een meerdaagse tocht ook een paar keer met een gevulde rugzak.

Onderdak

Word je wat onrustig van de gedachte of je ’s avonds wel onderdak hebt? Neem dit dan bij je voorbereiding mee en reserveer je slaapplek.

Bedenk een plan B

Bedenk vooraf wat je doet als het niet gaat zoals gepland: waar kun je afkorten, schuilen of een taxi of ander vervoer nemen? Zo hoef je onderweg niet te improviseren.

Kaarten ook zonder bereik

Onderweg kan het bereik wegvallen. Bij de routes kun je een GPX-bestand downloaden. Laad dat vooraf in je navigatie-app en download de kaart, zodat je alles offline kunt gebruiken, en neem bij twijfel een papieren kaart mee.

Noodgevallen en verzekering

In de EU en het Verenigd Koninkrijk kun je in noodgevallen 112 bellen. Ga je naar het buitenland, neem dan je Europese zorgpas (EHIC) mee. Die vraag je gratis aan bij je zorgverzekeraar en geldt onder meer in de EU en het Verenigd Koninkrijk, maar alleen voor medisch noodzakelijke zorg. Een reisverzekering dekt meer, bijvoorbeeld een noodgedwongen terugreis.

Controleer je ’s avonds op teken

Controleer jezelf ’s avonds na het lopen op teken, zeker na een wandeling door bos, duin of hoog gras. Het advies daarbij is vooral goed te kijken in liezen, oksels en achter de oren, plekken die je zelf soms lastig kunt zien.

Meer praktische tips en een meeneemlijst vind je op de pagina Praktisch op pad: voorbereiden en meenemen.

Onderweg: mediteren op je eigen manier

Er is geen vast recept voor hoe je een Gofinestera-tocht energetisch beleeft. Wel kun je de dag starten met een grondingsoefening, en voelen wat je intentie voor die dag is. Kom je onderweg een krachtplek, die op de site staat en waar een oefening bij staat? Doe die dan, maar vooral op je eigen manier en op je eigen tempo.

Volg vooral je intuïtie. Heb je zin om tegen een boom te leunen, of iets warms uit een thermoskan te drinken, doe dat dan gewoon. Word je ergens naar een plekje getrokken, volg dit dan. Staar naar de wolken, voel de wind, ruik de geuren en geniet. Wil je je ogen even dichtdoen voor een dutje, of juist voor een meditatie? Heerlijk, vooral doen. Voel en volg de beweging, de cadans, de vrijheid, en het besef dat deze tocht van jou is en dat je jezelf hiermee iets moois geeft.

De oefeningen die je onderweg tegenkomt, kun je altijd lezen en dan doen of als audio beluisteren, net wat op dat moment het beste bij je past.

Wees gast op bijzondere plekken

Onderweg kom je soms langs plekken die nog volop in gebruik zijn, een kerk tijdens een dienst, een kapel waar net iemand een kaarsje opsteekt. Wees dan vooral gast. Loop stil naar binnen, laat de plek zoals je hem aantrof, en laat dieren en broedende vogels met rust waar je die tegenkomt.

Wees ook gast in het landschap

Blijf op de paden en sluit hekken achter je. Houd honden aan de lijn, geef vee en wild de ruimte en loop met respect langs privéterrein. Neem je afval mee. De regels verschillen per land, dus kijk vooraf wat er geldt in het gebied waar je loopt.

Dagtochten: dieper de diepte in

Een dagtocht vraagt minder voorbereiding dan een meerdaagse tocht, en dat geeft je vaak juist de ruimte om energetisch wat dieper te gaan. Waar mogelijk geven we per tocht tips over wat je waar kunt doen. Ook kun je op een bankje een van de oefeningen uit de ‘mediahub’ doen. Blader daar gerust doorheen. Je vindt er een ruime bibliotheek aan oefeningen, over tal van onderwerpen: gronden, vertrouwen, zijn, overgave, loslaten, het loslaten van denken. Er zijn zo’n 50 oefeningen. En misschien heb je ze niet nodig en heb je helemaal je eigen manier.

Sluit de tocht altijd bewust af. Haal de wandeling met haar plekken nog eens voor de geest, en voel wat het je heeft gebracht. Neem dat gevoel zorgvuldig in je op, zodat je het mee kunt nemen in je dagelijks leven.

Meerdaagse tochten: vrijheid in het lopen

Bij een meerdaagse tocht zul je misschien niet iedere dag even intensief meditaties doen, en dat is natuurlijk prima. Het lopen doet z’n werk toch wel. Ga wel regelmatig even ‘naar binnen’, zonder erover te gaan piekeren. En kijk af en toe in de mediahub naar wat op dat moment bij je past. Of schrijf regelmatig wat op. Begin elke dag met een moment van stilstaan en gronden, en laat verder vooral de vrijheid van het lopen zijn werk doen.

Als het tegenzit

Soms zit een tocht tegen. Je krijgt blaren, het weer valt tegen, of je bent simpelweg moe. Dat hoort erbij, en je komt er altijd weer doorheen. Een lastig moment onderweg zegt niets over de tocht als geheel. Kijk gewoon eens of je die herkent uit je dagelijks leven. De weg zelf blijkt soms een spiegel voor wat er verder in je leven speelt.

Tot slot: geniet vooral.

Bronnen

• Gezondheidsraad, 'Beweegrichtlijnen 2017', gezondheidsraad.nl
• Oppezzo M., Schwartz D.L., 'Give Your Ideas Some Legs: The Positive Effect of Walking on Creative Thinking', Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 2014, apa.org
• Stanford University, 'Stanford study finds walking improves creativity', news.stanford.edu
• UNESCO World Heritage Centre, 'Routes of Santiago de Compostela in France' en 'Camino de Santiago de Compostela: Camino Frances and Routes of Northern Spain', whc.unesco.org
• NatureScot, 'NHS Orkney roll out Nature Prescriptions following success in Shetland and Edinburgh', nature.scot
• CNN, 'UK doctors are prescribing nature to patients', edition.cnn.com
• Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), 'Tekenbeten' en 'In het groen geweest? Doe een tekencheck!', rivm.nl
• ANWB, Voorbereiding wandeltocht
• B-Europe, 10 tips voor een heerlijke wandelreis
• Brooks, Hiking gear checklist
• Nederland Wereldwijd, Wat is de Europese zorgverzekeringspas (EHIC) en hoe vraag ik deze aan?
• Europese Commissie, Op vakantie? De Europese zorgpas achter de hand houden