Deze ronde stenen burcht staat boven op een kunstmatige heuvel, een zogenoemde motte, op de plek waar de Oude Rijn en de Nieuwe Rijn samenkomen. De dikke verdedigingsmuren en de hoge ligging bieden uitzicht over het historische centrum, omgeven door bomen en wandelpaden. Hoewel de oorspronkelijke gebouwen binnen de muren verdwenen zijn, staat de buitenmuur nog altijd overeind, bekroond met kantelen en een toegangspoort. De groene hellingen rondom trekken vaak gezinnen en studenten aan. In de directe omgeving liggen bekende plekken zoals de zeventiende-eeuwse Hooglandse Kerk en de levendige Burgsteeg, die de burcht verbindt met de levendige sfeer van de stad.
Archeologische en historische vondsten
Onderzoek toont aan dat de kunstmatige heuvel in de 9e of 10e eeuw werd gebouwd, waardoor het een van de vroegste mottekastelen in dit deel van Nederland is. De eerste versterkingen bestonden uit houten palissades, die in de 11e eeuw werden vervangen door een stenen ringmuur. De cirkelvormige stenen muur, gebouwd van tufsteen en later baksteen, heeft het karakteristieke ontwerp van een burcht. Hoewel er ooit een centrale toren binnen deze muur stond, is deze niet bewaard gebleven. Historische bronnen beschrijven meerdere herbouwfasen na belegeringen: na schade in 1203 werd de burcht opnieuw opgetrokken met tufsteen en na verdere verwoesting in 1204 volgde herstel in baksteen. Toen de stad in de 13e eeuw verder uitbreidde, verloor de burcht haar militaire functie en werden delen afgebroken om bouwmateriaal te hergebruiken. In 1651 kwam het terrein in handen van de stad en werd het ingericht als openbaar park.
Toegankelijkheid en bezoekersinformatie
De Burcht is bereikbaar via de voetgangersvriendelijke Burgsteeg in het historische centrum van Leiden. De hoofdingang bevindt zich aan de Burgsteeg. Om de top te bereiken lopen bezoekers via een licht slingerende stenen trap van ongeveer 100 meter langs de grashelling omhoog. De ondergrond is stevig en goed onderhouden, maar de traptreden kunnen lastig zijn voor mensen met een beperkte mobiliteit, omdat er geen lift of hellingbaan aanwezig is en de heuvel alleen te voet te beklimmen is. De toegang tot de burcht is gratis.
