Queen Maeve’s Tomb, lokaal bekend als Miosgán Meadhbha, ligt boven op de 327 meter hoge Knocknarea en is van grote afstand zichtbaar. Deze indrukwekkende cairn behoort tot de grootste van Ierland. Vanaf de top van de berg heb je een wijds uitzicht over de kustlijn van Sligo en de omliggende heuvels. De cairn is ongeveer 10 meter hoog en 55 tot 60 meter in diameter, omringd door een relatieve vlakte eindigend in kalkstenen kliffen. Queen Maeve’s Tomb maakt deel uit van een groter neolithisch landschap, met in de omgeving belangrijke passage grave-complexen zoals Carrowmore en Carrowkeel.
Archeologische en historische vondsten
Onderzoek plaatst de bouw van de cairn in het neolithicum, waarschijnlijk tussen 3400 en 3200 voor de jaartelling. Het monument is dus ongeveer 5.000 jaar oud. De heuvel bestaat uit duizenden tonnen lokaal gewonnen steen en er is geen bewijs dat de buitenkant ooit met kwarts was bekleed, zoals bij sommige andere, vergelijkbare Ierse bouwwerken (zoals Newgrange). De ronde basis en het verhoogde plateau komen overeen met kenmerken van de zogenaamde “Sligo-stijl” binnen de neolithische grafarchitectuur. Ondanks de prominente ligging is Queen Maeve’s Tomb nooit opgegraven. De indeling van 'het interieur' van de cairn blijft dus onbekend. Wel is uit onderzoek gebleken dat er begraven structuren aanwezig zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om een laag platform onder de cairn en cirkelvormige stenen patronen rondom de voet. Dit is vergelijkbaar met elementen die ook bij Carrowmore en Carrowkeel te vinden zijn. Door de vele bezoekers is enige erosie ontstaan, daarom staan er bordjes dat het verboden is de cairn te beklimmen.
Legendes, folklore en mythen
Queen Maeve’s Tomb speelt een belangrijke rol in de Ierse mythologie. Volgens de overlevering is dit de laatste rustplaats van Maeve (Medb), de grote koningin van Connacht. Zij speelt een hoofdrol in de Ulster-cyclus, onder andere in het epos Táin Bó Cúailnge. Ze zou rechtop begraven liggen, met haar gezicht gericht naar haar vijanden. In lokale folklore verschijnt Maeve ook als een feeënkoningin die over de heuvel regeert. Dat is de reden dat Knocknarea soms de “berg van de feeën” wordt genoemd. In verhalen fungeert de grafheuvel geregeld als een doorgang naar andere werelden of als zetel van oude macht, waarbij geschiedenis en mythologie in elkaar overlopen. Sommige vertellingen beschrijven dat Maeve volledig bewapend is begraven, als symbolische bescherming van het land.
Toegankelijkheid en bezoekersinformatie
De meeste bezoekers vertrekken vanaf de parkeerplaats bij Knocknarea langs de R292, vlakbij Strandhill. Het hoofdpad naar de cairn is ongeveer 2,5 kilometer lang en voert over hellend en rotsachtig terrein. De wandeling duurt zo'n 45 tot 60 minuten en bevat steile en soms modderige stukken; stevige wandelschoenen zijn hier best handig. Het pad bevat geen trappen maar wel flinke hoogteverschillen. Er zijn geen rondleidingen of toegangsprijzen. Bezoekers wordt gevraagd natuur en erfgoed met respect te bezoeken. Om de cairn te behouden wordt het beklimmen of verstoren ervan afgeraden dan wel verboden.
