Log In

Somerset en Wiltshire

Waarom hierheen?

Somerset en Wiltshire vormen het hart van wat vaak Wessex wordt genoemd. Wiltshire is een land van zachte krijtheuvels, natte veenvlaktes en eeuwenoude steencirkels. Nergens in Engeland liggen zoveel megalithische monumenten zo dicht bij elkaar. Avebury en Stonehenge zijn de bekendste, maar het landschap ertussen zit vol grafheuvels, ceremoniële paden en heilige bronnen. Verderop staan de kalkstenen kathedraal van Salisbury.

 

In Somerset torent Glastonbury Tor boven het lage land uit. De Tor is een heuvel die al eeuwenlang met de legende van Avalon in verband wordt gebracht. En dan zijn er natuurlijk de warme bronnen van Bath, de kathedraal van Wells en de Cheddar Gorge. Wie hier reist, beweegt zich door een landschap dat landelijk en rustig van aard is, maar daaronder een van de rijkste (pre)histories van Europa verbergt.

Hoogtepunten

Krachtplekken

Avebury

Avebury is met zijn doorsnede van ruim 330 meter de grootste steencirkel ter wereld. Binnen de aarden wal staan twee kleinere cirkels en twee lange stenenlanen leiden de heuvels in, naar de West Kennet Avenue en The Sanctuary. Vlakbij ligt West Kennet Long Barrow, een van de oudste en grootste grafheuvels van Groot-Brittannië.

 

Stonhenge

Stonehenge is het bekendste prehistorische bouwwerk van Europa. De kleinere bluestones kwamen uit de Preseli-heuvels in Wales en de grote sarsenstenen uit West Woods bij Marlborough, nog geen vijfentwintig kilometer verderop. Rondom liggen meer sporen van dezelfde bouwers, waaronder de houten cirkel van Woodhenge (tegenwoordig betonnen paaltjes) en de nederzetting Durrington Walls.

 

Glastonbury

Glastonbury draagt de legende van Avalon en koning Arthur en koningin Guinevere met zich mee. Op de heuvel, de Tor, staat alleen nog een kerktoren, restant van een middeleeuwse kerk. Aan de voet ontspringen twee bronnen vlak naast elkaar, de ijzerrijke Chalice Well en de kalkrijke White Spring. In de stad liggen de ruïnes van Glastonbury Abbey, ooit een van de rijkste kloosters van Engeland.

 

South Cadbury Castle

South Cadbury is een IJzertijd heuvelfort dat volgens sommige overleveringen het Camelot van koning Arthur met de beroemde ronde tafel zou zijn geweest. Opgravingen in de jaren zestig legden er de resten van een grote houten hal uit de vijfde of zesde eeuw bloot, samen met geïmporteerd Middellandse Zeeaardewerk uit diezelfde periode. Dit is ook de tijd dat Arthur zou hebben geleefd.

 

Old Sarum

Old Sarum was de voorloper van de stad Salisbury. Op deze heuvel stonden ooit een IJzertijd fort, een Normandisch kasteel en de eerste kathedraal van Salisbury. In 1220 verhuisden bewoners en geestelijkheid naar de rivieroever beneden, waarna Old Sarum geleidelijk in onbruik raakte.

 

/bg-704
Magic_stone_Glastonbury_tor

Geologie, landschap en natuur

Wiltshire ligt grotendeels op krijt. Deze kalksteen, gevormd uit de schelpjes van microscopische zeewezens, ontstond zo'n 66 tot 100 miljoen jaar geleden op de bodem van een ondiepe zee. Het krijt vormt de glooiende hoogvlaktes van Salisbury Plain en de Marlborough Downs, met flauwe hellingen en een poreuze bodem waar regenwater snel in wegzakt.

 

Dat poreuze karakter is bepalend voor het landschap. Er is nauwelijks oppervlaktewater op de hoogvlaktes zelf, maar aan de randen van het krijt komt het grondwater in bronnen weer naar boven. Deze krijtbronnen voeden de rivieren die door de groene valleien van Wiltshire stromen, zoals de Avon en de Kennet.

 

Somerset heeft een ander karakter. In het noorden liggen de Mendip Hills, een plateau van oudere, hardere kalksteen uit het Carboon, zo'n 300 tot 350 miljoen jaar oud. Regenwater heeft dit gesteente in de loop van miljoenen jaren uitgehold tot grotten en ondergrondse rivieren, met Cheddar Gorge als bekendste resultaat.

 

Tussen de Mendip Hills en de heuvels van Wessex ligt de vlakte van de Somerset Levels, van oorsprong een moerasgebied van klei en veen. Tot de grote ontwateringen vanaf de achttiende eeuw stond het gebied 's winters vaak grotendeels onder water. Glastonbury lag toen op een eiland boven dat moeras, wat de oorsprong vormt van de naam Isle of Avalon.

 

Glastonbury Tor zelf is een geologische uitzondering in dit vlakke landschap. De heuvel bestaat uit lagen kalksteen en klei uit het vroege Jura, afgedekt door een harde laag zandsteen. Deze kap erodeert veel langzamer dan de omliggende grond, waardoor de Tor als een geïsoleerde heuvel is blijven staan terwijl de omgeving wegsleet. Aan de voet van de heuvel drukt een diepe grondwaterlaag ijzerrijk water omhoog, de bron die nu Chalice Well heet.

bg-693
Stonehenge_Sarsens_latei

De menselijke geschiedenis (1)

Prehistorie en de megalietenbouwers

De oudste sporen van menselijke aanwezigheid in dit gebied liggen niet in steen maar in hout. In de Somerset Levels bouwden Neolithische boeren rond 3807 voor de jaartelling de Sweet Track, een houten looppad van bijna twee kilometer over het moeras. Jaarringonderzoek dateerde de aanleg tot op het jaar nauwkeurig, wat de Sweet Track tot een van de oudste bekende aangelegde wegen ter wereld maakt.

 

Vanaf ongeveer 3700 voor de jaartelling verrezen in Wiltshire de eerste grote ceremoniële monumenten, zoals de omheining op Windmill Hill bij Avebury. Kort daarna volgden de lange grafheuvels, waaronder West Kennet Long Barrow, gebouwd rond 3650 voor de jaartelling en een van de grootste van zijn soort in Groot-Brittannië.

 

Rond 2400 voor de jaartelling kreeg Avebury zijn huidige vorm, met een aarden wal, een gracht en twee stenen cirkels binnen een derde, buitenste cirkel. Stenenlanen verbonden het monument met andere heilige plekken, waaronder The Sanctuary en Windmill Hill. Mogelijk maakt ook Devil’s Den, een dolmen in de buurt, deel uit van dit ‘sacred landscape’. Vlakbij verrees Silbury Hill, met bijna veertig meter de grootste door mensenhanden gemaakte heuvel van prehistorisch Europa. Het doel van de heuvel is niet bekend. Wel is bekend dat vanaf de top van Silbury Hill zowel The Sanctuary als Windmill Hill zichtbaar zijn. Het zou kunnen zijn dat dit een rol speelde in de rituelen. In het dorp gaat de overlevering dat tijdens Beltane, de vruchtbare feesten in de eerste week van mei, de mannen zich verzamelden op Windmill Hill en de vrouwen op The Sanctuary. Ze gingen in processie naar de centrale cirkel waar de feesten werden gehouden.

 

De geschiedenis van Avebury na de prehistorie is er een van verval en herstel. In de Middeleeuwen werden veel stenen begraven of omvergehaald, vermoedelijk omdat de kerk ze met heidense verering associeerde. Vanaf de zeventiende eeuw braken boeren de resterende stenen stuk voor stuk op, om er huizen en straten mee te bouwen. De achttiende-eeuwse oudheidkundige William Stukeley bracht de stenen in deze periode nauwkeurig in kaart en noteerde wie welke steen had vernield. Zijn tekeningen bleven het enige overzicht van het oorspronkelijke monument, tot marmeladefabrikant Alexander Keiller de site in de jaren dertig van de twintigste eeuw opnieuw liet opgraven en veel liggende stenen weer overeind zette.

 

Stonehenge, zo'n dertig kilometer zuidelijker, ontstond in fasen tussen ongeveer 3000 en 2000 voor de jaartelling. De kleinere bluestones, tot 200 kilometer ver weg gehaald in de Preseli-heuvels van Wales, kwamen al in de vroegste bouwfase naar Wiltshire. De grote sarsenstenen, die het bekende silhouet vormen, bleken pas in 2020 met geochemisch onderzoek herleid te kunnen worden tot West Woods, een bos op nog geen vijftien kilometer van het monument.

 

In 2024 bracht onderzoek naar de zogeheten Altar Stone, het platliggende blok in het hart van Stonehenge, een verrassing aan het licht. De chemische samenstelling van het gesteente wees niet naar Wales, zoals lang werd aangenomen, maar naar het Orcadian Bekken in het noordoosten van Schotland. Vervolgonderzoek sloot het eiland Orkney zelf als exacte herkomst uit, maar de regio rond de Moray Firth blijft de meest waarschijnlijke bron. Dat de steen over meer dan zevenhonderd kilometer werd vervoerd, wijst op verre contacten tussen prehistorische gemeenschappen.

 

Die noordelijke connectie past bij een ouder archeologisch patroon. Grooved Ware, het karakteristieke aardewerk dat in Stonehenge en de nabijgelegen nederzetting Durrington Walls is gevonden, ontstond vermoedelijk rond 3200 voor de jaartelling op de Orkney-eilanden. Vandaar verspreidde de stijl zich in enkele eeuwen tijd over heel Groot-Brittannië. Onderzoekers wijzen ook op gelijkenissen tussen de plattegronden van huizen in Durrington Walls en die van het Orkney-dorp Skara Brae. Deze aanwijzingen samen doen vermoeden dat de noordelijke eilanden een belangrijke rol speelden in de religieuze en culturele ontwikkeling van het zuiden van Groot-Brittannië, al blijft de precieze aard van dat contact onderwerp van onderzoek.

bg-693

De menselijke geschiedenis (2)

Van de IJzertijd tot de Reformatie

Vanaf ongeveer 800 voor de jaartelling bouwden IJzertijd gemeenschappen versterkte heuveltoppen zoals Old Sarum en South Cadbury, beide al bewoond sinds het Neolithicum. Old Sarum bleef na de Romeinse verovering in gebruik als handelsknooppunt langs kruisende wegen. South Cadbury groeide uit tot een van de grootste heuvelforten van het zuidwesten.

 

Onder de Romeinen ontstond bij de warme bronnen van Bath de badplaats Aquae Sulis, gewijd aan de Keltische godin Sulis en de Romeinse godin Minerva. De baden en de bijbehorende tempel bleven tot in de vierde of vijfde eeuw in gebruik. Na het vertrek van de Romeinen, rond het jaar 410, werd Zuidwest-Engeland geleidelijk opgedeeld tussen lokale Britse heersers en de oprukkende Angelsaksen.

 

In deze roerige na-romeinse periode, tussen ongeveer 470 en 580, werd South Cadbury opnieuw versterkt met een omvangrijke wal en een grote houten hal op de top. Opgravingen onder leiding van archeoloog Leslie Alcock, tussen 1966 en 1970, brachten deze fase aan het licht, samen met geïmporteerd aardewerk uit het Middellandse Zeegebied. Dat bewijs van rijkdom en verre handel voedde de suggestie dat hier de zetel van een machtige vroegmiddeleeuwse heerser lag. Dit was de tijd dat de historische figuur Arthur zou hebben bestaan. Deze vesting wordt in sommige verhaal aan hem toegeschreven en zou het oude Camelot met de ronde tafel zijn geweest.

 

Christendom vestigde zich al vroeg in het gebied. Volgens de traditie van de abdij zelf werd in Glastonbury al in de zevende eeuw een kerk gebouwd, op een plek die mogelijk al eerder als heilig gold. In de tiende eeuw groeide Glastonbury Abbey onder abt Dunstan uit tot een van de belangrijkste kloosters van Engeland.

 

Een brand in 1184 verwoestte grote delen van de abdij. Bij de herbouw, in 1191, meldden de monniken een spectaculaire vondst: een graf met twee skeletten en een loden kruis met de inscriptie dat hier koning Arthur begraven lag, samen met zijn vrouw Guinevere, op het eiland Avalon. De vondst trok pelgrims en geld aan voor de wederopbouw. Historici beschouwen de vondst tegenwoordig als een geconstrueerd verhaal, mogelijk aangemoedigd door koning Hendrik II, die belang had bij het idee dat de legendarische Arthur definitief dood en begraven was.

 

Glastonbury Abbey bleef eeuwenlang een van de rijkste abdijen van Engeland, met een jaarlijks inkomen dat dat van de koning zelf overtrof. Daar kwam in 1534 een einde aan, toen het Act of Supremacy Hendrik de Achtste tot hoofd van de Kerk van Engeland maakte. De aanleiding was zijn wens om te scheiden van Catharina van Aragon, een verzoek dat de paus had geweigerd. Hendrik brak met Rome en legde de basis voor de Anglicaanse kerk.

 

Tussen 1536 en 1541 liet Hendrik vrijwel alle kloosters van Engeland ontbinden en hun bezittingen confisceren. Glastonbury hield zo lang mogelijk stand. In 1539 werd de laatste abt, Richard Whiting, na een schijnproces wegens verraad opgehangen, gevierendeeld en onthoofd op de top van Glastonbury Tor, samen met twee van zijn monniken. De abdij werd daarna geplunderd en raakte in verval.

Glastonbury_abbey_graf_grave
bg-688
Avebury_Mary_michael_current

Het energielandschap

In de jaren zestig ontdekte geomant en auteur John Michell dat een opvallend rechte lijn het Engelse landschap doorkruist van Land’s End in Cornwall tot aan het noordoosten van Engeland. Deze lijn, later bekend geworden als de Michael–Mary alignment, verbindt een groot aantal bijzondere plekken in het landschap. Ze is georiënteerd op de zonsopkomst rond de eerste week van mei — de tijd van het Keltische Beltane-feest, dat het begin van de zomer markeert. Dit moment valt halverwege het lentepunt (21 maart) en het zomerpunt (21 juni). Het woord Beltane is van oud-Keltische (Gaelische) oorsprong en betekent mogelijk ‘helder vuur’ of ‘vuur van Bel/Baal’. Volgens overlevering werden op deze datum vuren ontstoken op heuveltoppen, waaronder ook plekken op of dichtbij deze lijn. Dit gebruik was echter breder verspreid en niet beperkt tot de lijn zelf.
 
 
De energiebaan loopt prominent door Somerset (Burrowbridge Mump, Glastonbury) en Wiltshire (Avebury) en dat is zichtbaar en voelbaar. Dit soort 'grote', vaak oeroude, megaliatische plekken zijn vrijwel altijd indicatoren van 'veel energie'. In dit gebied geven ze een onderlaag van energie die goed voelbaar is. Datzelfde geldt voor gebieden zoals deze met veel verhalen en legenden. Het Arthurverhaal is daar natuurlijk een mooi voorbeeld van.
 
 
Je kunt de lijnen zeker voelen en de wichelroede slaat hier ook zeker uit. Maar uiteindelijk gaat het om de ervaring op de plekken zelf en wat het met jou doet. Dat is voor iedereen weer anders. Volg de tips bij de plekken, zet je 'voelsprieten' open en verwonder je over de verscheidenheid aan plekken en waarschijnlijk dus ook van eraringen...
 
 
Elders op deze pagina beschrijven we al dat de megalieten zeer waarschijnlijk verbonden zijn met de volkeren op de Orkneys. Daarom deze tip: reis vooral daar ook eens heen!
 
 
Tot slot, het landschap is energetisch ook opgebouwd uit lagen, de oerlaag van het land, dan de megalieten, kelten, romeinen en de christelijke laan. Concentreer je op de verschillende kwaliteiten ervan. Bij de beschrijving van de plekken vind je hier meer tips van. 
bg-688

Burrowbridge Mump

/bg-704

Verhalen en legendes

Drie verhalen keren opvallend vaak terug in de literatuur over dit gebied. Op volgorde van de datum waarop ze voor het eerst zijn opgetekend zijn dat de Dans der Reuzen, de legende van Avalon met koning Arthur en Guinevere, en het verhaal van Joseph van Arimathea met de heilige graal.

 

De Dans der Reuzen, in het Latijn Chorea Gigantum, komt uit de Historia Regum Britanniae van Geoffrey of Monmouth, geschreven rond 1136. Volgens dit verhaal hadden reuzen de stenen ooit vanuit Afrika naar een berg in Ierland gebracht, vanwege hun helende kracht. Toen koning Aurelius Ambrosius een monument wilde voor gesneuvelde Britten, liet de tovenaar Merlijn de stenen naar Salisbury Plain overbrengen en daar herbouwen tot Stonehenge. Onderzoekers wijzen erop dat het verhaal, hoe fantastisch ook, mogelijk een oude herinnering bevat aan de werkelijke, verre herkomst van de bluestones uit Wales.

 

De legende van Avalon is nauw verbonden met Glastonbury. Geoffrey of Monmouth introduceerde het eiland Avalon als de plek waar de dodelijk gewonde koning Arthur naartoe werd gebracht. In 1191 verklaarden de monniken van Glastonbury Abbey het graf van Arthur en Guinevere te hebben gevonden, met een inscriptie die Glastonbury voor het eerst met Avalon gelijkstelde. Vóór de grote ontwateringen van de Somerset Levels lag Glastonbury inderdaad als een eiland boven het moeras, wat de identificatie aannemelijk maakte voor middeleeuwse bezoekers.

 

Het jongste van de drie verhalen gaat over Joseph van Arimathea, de bijbelse figuur die volgens het Evangelie het lichaam van Christus in zijn eigen graf liet leggen. Vanaf de dertiende eeuw raakte hij in Engelse teksten verbonden met Glastonbury, en vanaf de veertiende eeuw werd hij verondersteld er de heilige graal te hebben begraven. Een zestiende-eeuws pamflet voegde er het verhaal aan toe dat Joseph zijn staf in de grond stak op Wearyall Hill, waarna deze uitgroeide tot de Glastonbury Thorn, een meidoorn die twee keer per jaar bloeit. Historisch bewijs voor de aanwezigheid van Joseph van Arimathea in Engeland ontbreekt. Voor de meeste andere verhalen die aan afzonderlijke plekken in het gebied worden verbonden, bestaat evenmin een bevestigde bron.

Holy_thorn_glastonbury
bg-688
hippie_capital_glastonbury

Glastonbury vandaag

Mede dankzij deze verhalen groeide Glastonbury in de twintigste eeuw uit tot een centrum voor alternatieve spiritualiteit. In de stad zijn onder meer een orde van moderne druïden, een pagane godinnentempel en groepen soefi's en hare krishna's actief, naast de bestaande christelijke gemeenschappen. Rond meidagen houdt de plaatselijke druïdenorde bijvoorbeeld een zonsopgangceremonie op de Tor. Deze bewegingen zijn twintigste-eeuwse verschijnselen, ontstaan uit hernieuwde belangstelling voor de oude verhalen, en niet als ononderbroken voortzetting van een prehistorische traditie. Dit neemt niet weg dat het een bijzonder boeiende plaats is.

bg-693
white_horse_uk

De witte paarden van Wiltshire

Wiltshire staat bekend om zijn witte paarden, grote paardfiguren die door het weghalen van graszoden in de krijtheuvels zijn uitgesneden. Van oorspronkelijk minstens dertien zijn er nu acht te zien. Het oudste is het witte paard van Westbury, dat zeker teruggaat tot 1742 en in 1778 zijn huidige vorm kreeg. De meeste andere paarden dateren van de late achttiende en negentiende eeuw. Op één na, het middeleeuwse paard van Uffington in het naburige Oxfordshire, is geen van de Engelse krijtpaarden werkelijk prehistorisch, hoe oud ze ook aandoen in het landschap.

Bijzondere landschappen en natuurplekken

De Mendip Hills
De Mendip Hills vormen een langgerekt kalksteenplateau in het noorden van Somerset, met droge dalen, verzonken rivieren en uitzicht over de Somerset Levels aan de voet. Naast Cheddar Gorge liggen er tal van minder bekende grotten en verzakkingen, sporen van eeuwenlange verkarsting.

 

Cheddar Gorge
Cheddar Gorge, in de Mendip Hills, is met een diepte van ruim honderdtwintig meter de grootste kloof van Groot-Brittannië. Ondergronds water sleet de kalksteen in de loop van zo'n een miljoen jaar uit tot grotten vol druipstenen. In een van die grotten werd in 1903 Cheddar Man gevonden, het oudste vrijwel complete menselijke skelet van Groot-Brittannië, ongeveer tienduizend jaar oud.

 

De Somerset Levels en de Avalon Marshes
De Somerset Levels zijn een vlak, waterrijk laagland van klei en veen tussen de Mendip Hills en de heuvels van Wessex, dat van oorsprong grote delen van het jaar onder water stond. Sloten in plaats van heggen verdelen de weilanden, en op heldere dagen is Glastonbury Tor van kilometers ver te zien boven de vlakte uitsteken. In het deelgebied rond Glastonbury, de Avalon Marshes, zijn oude veenwinningsputten omgevormd tot moerasreservaten, waar reigers, otters en grote groepen spreeuwen overwinteren.

 

De Sweet Track
De Sweet Track, in de Somerset Levels, is een houten looppad dat rond 3807 voor de jaartelling over het moeras werd aangelegd. Jaarringonderzoek dateerde de bouw tot op het jaar nauwkeurig, wat de Sweet Track een van de oudst bekende, precies gedateerde wegen ter wereld maakt.

 

De Grey Wethers van Fyfield Down
Op Fyfield Down, tussen Avebury en Marlborough, ligt een veld vol losse zandstenen, van oudsher grey wethers genoemd omdat ze van veraf op grazende schapen lijken. Deze sarsenstenen zijn de natuurlijke bron waaruit de bouwers van Avebury en Stonehenge hun megalieten haalden, en het veld geeft een goed beeld van hoe uitgestrekt die steenvoorraad ooit was.

 

De Marlborough Downs
De Marlborough Downs vormen het glooiende krijtland rond Avebury, met wijde uitzichten en de bossen van West Woods, waar de sarsenstenen voor Stonehenge vandaan kwamen. Het gebied is deel van de North Wessex Downs, met eeuwenoude beukenlanen en kalkgraslanden.

 

De Vale of Pewsey
De Vale of Pewsey snijdt als een groene, vruchtbare strook door het krijtland van Wiltshire. De randen van deze vallei zijn de plek waar de meeste witte paarden zijn uitgesneden, zichtbaar vanaf de weg in de vallei zelf.

 

Salisbury Plain
Salisbury Plain is met zijn onbemeste kalkgrasland het grootste aaneengesloten gebied van dit zeldzame habitattype in Noordwest-Europa. Omdat grote delen al meer dan een eeuw als militair oefenterrein dienen, bleef het grasland grotendeels gevrijwaard van moderne landbouw, met een opvallend rijke flora en vogels als de wulp.

 

Cranborne Chase en de West Wiltshire Downs
Dit glooiende krijtlandschap ten zuiden van Salisbury Plain kenmerkt zich door ronde heuvelruggen, beboste dalen en een uitzonderlijk dichte concentratie aan archeologische vindplaatsen. Het gebied geldt vanwege zijn afgelegen karakter als een van de donkerste nachthemels van Zuid-Engeland.

bg-693

Prettige steden en dorpen

Wells
Wells is met minder dan twaalfduizend inwoners de kleinste stad van Engeland — een titel die het niet aan inwonertal dankt, maar aan de aanwezigheid van een kathedraal. De stad ligt in de glooiende plooien van Somerset, waar de Mendip Hills overgaan in de Somerset Levels, en de kathedraal ankert het stadsleven al sinds de twaalfde eeuw. Het middeleeuwse centrum rond de Cathedral Green is zo goed bewaard gebleven dat een wandeling erdoorheen aanvoelt als een stap terug in de tijd. Vanuit de kathedraal waaieren concentrische ringen van architectonische pracht uit, waaronder het ommuurde Bishop's Palace — nog altijd de residentie van de bisschop van Bath en Wells — waar de zwanen traditiegetrouw aan een bel trekken bij de poort om te worden gevoerd.

 

Salisbury
Salisbury Cathedral werd in een ongewoon korte periode gebouwd — tussen 1220 en 1258, tijdens het bisschopschap van Richard Poore, die de grond schonk waarop de kathedraal verrees — waardoor het gebouw een zeldzaam eenduidige, vroeg-Engelse gotische stijl heeft. De spits is met 123 meter de hoogste van heel Groot-Brittannië, en de kathedraal heeft bovendien het grootste kloosterpand en het grootste kathedraalterrein van het land. Ook staat er de oudste nog werkende klok ter wereld, daterend uit 1386. Het echte pronkstuk is echter een van de vier overgebleven originele exemplaren van de Magna Carta uit 1215, bewaard in het achthoekige Chapter House — volgens kenners het best bewaarde van de vier.

 

Glastonbury
Onder de heuvel met zijn toren (zie de sectie landschappen) ligt het stadje zelf, dat al decennia bekendstaat als een magneet voor esoterisch geïnteresseerden, kunstenaars en pelgrims van uiteenlopende snit. De straten staan vol winkels voor kristallen, kruiden en spirituele boeken, en de sfeer wisselt moeiteloos tussen new-age mystiek en de tastbare geschiedenis van de vroegere abdij, ooit een van de rijkste van Engeland.

 

Lacock
Lacock is vrijwel in zijn geheel eigendom van het National Trust en dankzij zijn uitzonderlijk goed bewaarde middeleeuwse en vroegmoderne architectuur uitgegroeid tot een veelgebruikte filmlocatie, onder meer voor de Harry Potter-films en Downton Abbey. Het dorp staat al vermeld in het Domesday Book en kreeg later een planmatige, middeleeuwse rasteropzet die vandaag nog herkenbaar is. Lacock Abbey werd in 1232 gesticht door Ela, gravin van Salisbury, een van de machtigste vrouwen van haar tijd. Geen tv-antennes, geen rode brievenbussen, geen moderne verlichting: het dorp is willens en wetens bevroren in de tijd, en juist dat maakt een wandeling erdoorheen zo bijzonder.

 

Bradford-on-Avon
Dit stadje ligt in een beboste vallei waar de rivier de Avon zich zacht door west-Wiltshire slingert, met honingkleurige zandstenen gebouwen, oude bruggen en een geschiedenis van meer dan duizend jaar; het kroonjuweel is de Saxon Church of St Laurence, een klein maar bijzonder gebouw uit de late tiende eeuw en een van de best bewaarde Saksische kerkjes van het land. Niet ver daarvandaan staat de Tithe Barn, met een lengte van eenenvijftig meter een van de grootste en fraaiste middeleeuwse schuren van Engeland, ooit gebouwd voor de tienden van Shaftesbury Abbey. De welvaart van de wolindustrie is nog af te lezen aan de statige koopmanshuizen langs de rivier.

 

Bruton
Dit voormalige marktstadje in Somerset gold lang als een slapend hoekje van het platteland, tot de opening van kunstgalerie Hauser & Wirth in 2014 er verandering in bracht. Sindsdien floreert Bruton als culturele hotspot, met eersteklas hedendaagse kunst, ontwerpgerichte boetiekhotels en eigenzinnige winkels die het stadje cultstatus hebben bezorgd. De galerie zelf is gehuisvest op Durslade Farm, met vijf tentoonstellingsruimtes en een tuin ontworpen door de Nederlandse landschapsarchitect Piet Oudolf. Toch is de kern van het stadje, met zijn glooiende straten en oude kerk, onveranderd landelijk gebleven.

 

Marlborough
Marlborough heeft een van de breedste high streets van Engeland, geflankeerd door zwart-witte gevels en Georgian koopmanshuizen. Op het terrein van het bekende Marlborough College ligt Merlin's Mound (ook wel de Marlborough Mound), een 19 meter hoge heuvel die volgens de legende de rustplaats is van de tovenaar Merlijn — de stad draagt zelfs het motto "Ubi nunc sapientis ossa Merlini", "waar nu de botten van de wijze Merlijn liggen". Koolstofdatering wees echter uit dat de heuvel al uit zo'n 2400 v.Chr. stamt, een neolithisch monument van dezelfde tijd als Stonehenge en Silbury Hill. Net buiten de stad is bovendien een wit paard in de heuvelflank te zien, in 1804 uitgesneden door schooljongens om de zeshonderdste verjaardag van het stadsrecht te vieren. Met zijn chique cafés, kleine steegjes en tweewekelijkse markt is Marlborough tegelijk historisch en gezellig levendig.

 

Castle Cary
Dit goudkleurige stenen marktstadje ligt verscholen op een boogscheut van de A303, aan de voet van Lodge Hill. Het is een van de fraaiste marktplaatsjes van Somerset, met een negentiende-eeuws Market House, een rond, achttiende-eeuws "Roundhouse" (ooit een cachot) en een met riet gedekt hotel. De hoofdstraat loopt vol kleine speciaalzaken, delicatessenwinkels en theehuisjes af naar de oude paardenvijver, en op dinsdag vindt er nog steeds markt plaats. Castle Cary geldt als startpunt van de route naar Glastonbury voor menig festivalganger, en vanaf de top van Lodge Hill heb je een weids uitzicht over het Somersetse landschap.

Andere hoogtepunten

The Ridgeway

The Ridgeway wordt wel de oudste weg van Groot-Brittannië genoemd. De route volgt al zeker vijfduizend jaar de krijtruggen tussen Avebury en Ivinghoe Beacon in Buckinghamshire, een afstand van bijna 140 kilometer. Sinds 1973 is het traject een officieel National Trail, met onderweg tal van grafheuvels en het IJzertijd fort van Barbury Castle.

 

Bath

Bath ontstond rond de enige natuurlijke warmwaterbron van Groot-Brittannië. De Romeinen bouwden er een badcomplex en een tempel voor de godin Sulis Minerva. In de achttiende eeuw groeide de stad uit tot een elegant kuuroord met karakteristieke gebouwen van gele Bath-steen. Sinds 1987 staat de volledige binnenstad op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

 

Kastelen van het gebied

Somerset telt enkele goed bewaarde kastelen. Farleigh Hungerford Castle, een veertiende-eeuws versterkt landhuis aan de rivier de Frome, en het kleinere, romantische Nunney Castle liggen beide dicht bij Bath en zijn nu in beheer bij English Heritage. Verder naar het westen bewaakt Dunster Castle, van Normandische oorsprong maar door de eeuwen heen verbouwd tot landhuis, de toegang tot Exmoor.

 

Glastonbury Festival

Sinds de eerste editie in 1970, met zo'n vijftienhonderd bezoekers, is het Glastonbury Festival uitgegroeid tot het grootste openluchtfestival ter wereld op een grasveld, met tegenwoordig meer dan tweehonderdduizend bezoekers. Het festival vindt plaats op Worthy Farm bij Pilton, enkele kilometers van Glastonbury zelf, en neemt elk vijfde jaar een rustjaar.

Praktische tips voor je reis

Links rijden: net als in Ierland en Cornwall rijdt het verkeer in Engeland aan de linkerkant van de weg. Ook in Wiltshire en Somerset zijn veel landweggetjes smal, met hoge hagen en af en toe een uitwijkplaats.

 

Valuta: Engeland betaalt met het Britse pond en maakt geen deel uit van de eurozone. Reken op wisselen of contactloos betalen met een internationale kaart.

 

Overnachten in een B&B: de bed and breakfast is een officieel erkende accommodatievorm, met een kwaliteitskeurmerk van VisitEngland. Camping en holiday cottages zijn er minstens zo populair als hotels.

 

ETA: het Verenigd Koninkrijk maakt geen deel uit van de Europese Unie. Voor een bezoek is een ETA-verklaring nodig, die online en tijdig moet worden aangevraagd. Controleer ook de geldende eisen aan de geldigheidsduur van je paspoort.

 

Weer en kleding: Somerset en Wiltshire hebben een mild, wisselvallig landklimaat. De Mendip Hills en de heuvels van Wiltshire vangen meer neerslag dan de lager gelegen Somerset Levels. Een regenjas hoort in elk seizoen bij de bagage.

 

Taal: Engels is de voertaal in het hele gebied. Anders dan in Cornwall is er geen eigen regionale taal bewaard gebleven.

 

Stopcontacten: zorg voor een verloopstekker voor je apparatuur. De stopcontacten in Engeland zijn anders dan in Nederland.